पृष्ठभूमीः

नेपालमा रक्षा प्रशासनको शूरुवात २००७ सालको क्रान्ति पश्चात भएको हो । २००७ सालको क्रान्ति पश्चात छु ट्टै मन्त्रालयको रुपमा रक्षा मन्त्रालयको स्थापना भएको हो । त्यसबखत रक्षा मन्त्रालय निकै सानो थियो । दूइव टा शाखाहरु ( १ ) साधार ण र ( २ ) बजे ट थिए । कर्मचारीहरु पनि कम थिए ।

छु ट्टै मन्त्रालय कर्मचारीहरु र कार्यप्र णा ली भएपनि दोस्रो जनआन्दोलन अघि सम्म मन्त्रालयले गर्नू पर्ने सेना सम्बन्धी काम अन्यत्रबा ट संचालन गरिने हूदा यसको भूमिका औपचारीक र कागजी प्र क्रि या सम्पन्न गर्ने प्रकृतिको थियो । जनआन्दोलन २ पश्चात सो परिस्थितीमा परिवर्तन भई मन्त्रालयको कार्य जिम्मेवारी कार्यचाप एवं कार्यको गहनता ब ढे कोले गर्दा मन्त्रालयको कार्यशैली संरचना र जनशक्तिको क्षमता अभिबृ द्धी गर्ने क्रम रहेको छ ।

मन्त्रालयको उद्देश्य

मूलूकको सार्वभौमसत्ता राष्ट्रियता स्वतन्त्रता र अख ण्डता कायम राख्ने सन्दर्भमा देशको आन्तरिक र वाह्य सूरक्षा व्यवस्थालाई सूदृ ढ बनाउनू नै रक्षा मन्त्रालयको उ द्देश्य हो । यस क्रममा नेपाली सेनाको संचालन निर्देशन र कार्य सहजीकर ण सम्वन्धी कार्यहरु यस मन्त्रालयको उ द्देश्या त्मक कार्यक्षेत्र अन्तर्गत पर्द छ न् ।

रक्षा मन्त्रालयको संगठन संरचना

रक्षा मन्त्रालयमा प्रशासन तथा आर्थिक प्रशासन महाशाखा र योजना तथा ऐननियम परामर्श महाशाखा गरी २ व टा महाशाखाहरु छ न् । त्यस्तै प्रशासन तथा आर्थिक प्रशासन शाखा प्रवन्ध शाखा योजना शाखा र ऐन नियम परामर्श शाखा गरी चारव टा शाखा रहेका छ न् । यो संरचनामा कूल ३८ दरवन्दी रहेको छ ।

मन्त्रालयका काम, कर्तव्य र अधिकारहरु

नेपाल सरकार कार्य विभाजन नियमावली २०६४ अनूसार रक्षा मन्त्रालयले सम्पादन गर्नूपर्ने कार्यहरु निम्नानूसार छ न

• राष्ट्रिय सुरक्षा नीति सम्बन्धी,
• नेपाली सेनाको गठन र नियन्त्रण सम्बन्धी,
• सैनिक अधिकृत तथा जवानहरुको अनुशासन र सेवा शर्त सम्बन्धी,
• सैनिक तालीम सम्बन्धी ,
• सेनाको सुविधा सम्बन्धी,
• सैनिक हातहतियार र सामग्रीको खरिद र उत्पादन सम्बन्धी,
• सैनिक कारवाही र सेनाको गतिविधी र आदि सम्बन्धी,
• सैनिक निर्माणशाला सम्बन्धी,
• सैनिक प्रतिष्ठान (इन्स्टलेशन) र संचार तथा यातायात सम्बन्धी,
• सैनिक भण्डार सम्बन्धी,
• शिलखाना सम्बन्धी,
• सैनिक गुप्तचर विभाग सम्बन्धी,
• सैनिक अस्पतालहरु सम्बन्धी,
• सैनिक व्यारेक तथा कार्यालयहरुको व्यवस्था सम्बन्धी,
• संयुक्त राष्ट्रसंघ (शान्ति सेना) संचालन सम्बन्धी,
• प्रशासन, विकास कार्य र दैवीप्रकोप उद्धार कार्यमा सहयोग सम्बन्धी,
• राष्ट्रिय सेवा दलको संगठन,तालिम र प्रशासन सम्बन्धी,
• भुतपूर्व सैनिकहरुको कल्याण सम्बन्धी,
• राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु आरक्षको सुरक्षा सम्बन्धी,
• नेपाली सैनिक विमान सेवा सम्बन्धी,
• सैनिक कल्याणकारी योजना सम्बन्धी,
• राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद् सम्बन्धी ।

मन्त्रालयमा कार्यरत कर्मचारी र शाखाको कार्य बिवरण M

मन्त्रालयमा हालको मौजूदा दरबन्दी अनूसार १२ जना अधिकृत र अन्य कर्मचारी २६ जना गरी जम्मा ३८ जना दरबन्दी रहेको छ । मन्त्रालयमा कार्यरत कर्मचारी तथा शाखाहरुको कार्य बिवर ण निम्नानूसार छ ।

मौजुदा दरवन्दी विवरणः

सचिव रा ‌ . प . विशिष्ट श्रेणी १

सह सचिव रा . प . प्रथम श्रे णी २

उपसचिव रा . प . द्वितीय श्रे णी प्रशासन ३

उपसचिव रा . प . द्वितीय श्रे णी कानून १

शाखा अधिकृत रा . प . तृतीय प्रशासन ४

लेखा अधिकृत रा . प . तृतीय लेखा १

नायव सूव्वा रा . प . अनं . प्रथम ५

लेखापाल रा . प . अनं . प्रथम १

टा . ना . सू . रा . प . अनं . प्रथम ३

खरिदार रा . प . अनं . द्वितीय ६

सह लेखापाल रा . प . अनं . द्वितीय १

हलूका सवारीचालक श्रे णी विहीन ३

कार्यालय सहायक श्रे णी विहीन ६

कूल ३८

कार्यरत कर्मचारीहरुको नामावलीः

१ . सचिव श्री नवीन कुमार घिमिरे

२ . सह सचिव श्री श्रीधर प्रसाद पोखरेल ( प्रवक्ता )

३ . सह सचिव श्री देबेन्द्र प्रसाद सि टौ ला

४ . उप सचिव श्री प्रदीप देव पौ डे ल योजना शाखा

५ . उप सचिव श्री राजेन्द्र कुमार के‌ सी प्रबन्ध शाखा

६ . उप सचिव श्री पूस्करराज पन्त प्रशासन शाखा

७ . उप सचिव श्री लक्ष्मी प्रसाद गौतम शाखा प्रमूख कानून शाखा

८ . उप सचिव श्री रोहित राज पोखरेल काजमा कार्यरत

९. उप सचिव श्री राम प्रसाद पन्त योजना शाखा

१० . शाखा अधिकृत श्री इन्दिरेश दाहाल पि . ए . कानून शाखा

११. शाखा अधिकृत श्री रुद्र बहादूर मल्ल प्रशासन शाखा

१२ . लेखा अधिकृत श्री नरेशराज खरेल लेखा शाखा

१३ . शाखा अधिकृत श्री चिरञ्जिवी सापकोटा प्रबन्ध शाखा

१४‌ . शाखा अधिकृत श्री कान्छाकाजी बज्राचार्य

प्रशासन तथा आर्थिक प्रशासन शाखाः

१ . कर्मचारीको दरवन्दी नियूक्ति सरुवा ब ढु वा तलवी प्रतिवेदन पेन्सन उपदान तथा कर्मचारी हित प्रोत्साहन एवं नेकीवदी ठाडो उजूरी सम्वन्धी कामहरु

२ . नेपाली सेनाको दरवन्दी नियूक्ति पदपूर्ति सरुवा ब ढु वा पदस्थापना एवं ख ट न प ट न गर्ने

३ . प्रशासकीय सूपरीवेक्ष ण अनूगमन तथा मूल्याङ्कन गर्ने

४ . सूचना परिपत्र दर्ताचलानी हाजिरी रे कर्ड जिन्सी नगद मालसामान उपलव्धी संचय र वितर ण ( स्टो र व्यवस्था ) गर्ने

५ . जंगी अ ड्डा वा ट प्राप्त हूने अतिगोप्य जाहेरी रिपोर्ट तथा प्रतिवेदनहरु र सोका आधारमा सम्वन्धित निकायहरुसंग गरिने गोप्य लेखापढीहरु

६ . मन्त्रालयबा ट गर्नूपर्ने अन्य भैपरि आउने फुट कर काम कारवाहीहरु

७ . नेपाली सेना सम्वन्धमा परेका उजूरी शिकायत सम्वन्धी कामहरु

८ . रक्षा सम्वन्धी वजे ट माग गर्ने परिचालन र समन्वय गर्ने गराउने

९ . मन्त्रालयको केन्द्रीय तथा कार्य संचालन स्तरको लेखा सम्वन्धी कार्य गर्ने ।

प्रवन्ध शाखाः

१ . जग्गा अधिग्रह ण तथा जग्गा सम्बन्धी कार्यहरु

२ . राशन सम्बन्धी कार्यहरु

३ . दाना , घाँ स , इन्धन सम्बन्धी र सैनिक प्रयोगको घोडा खरिद सम्बन्धी कार्यहरु

४ . मालसामान वालगिरी सम्बन्धी कार्यहरु

५ . दैवीप्रकोप तथा अन्य उ द्धा र सम्वन्धी कार्यहरु

६ . चादमारी क्षेत्रको मूलूकभरीको लगत रेक र्ड व्यवस्थित राख्ने कार्यहरु

७ . सेनाद्वारा चर्चित एवं प्राप्त हूने सम्पू र्ण देशभरीको जग्गाको अद्यावधीक रेक र्ड राख्ने कार्यहरु

योजना शाखाः

१ . सैनिक कल्या णका री योजना सम्वन्धी कार्यहरु

२ . मन्त्रालय र अन्तर्गतका योजनाहरु

३ . संयूक्त राष् ट्र सं घ सम्वन्धी विषयहरु शान्तिसेना समेत

४ . सीमा सम्वन्धी विषयहरु भारत र चीन सम्वन्धी कार्यहरु

५ . नाप नक्सा हवाई सर्भेक्ष ण गर्ने आदि कार्यहरु

६ . नेपाली सेनाले स ञ् चालन गरेको उद्योग सम्वन्धी कार्यहरु

७ . सैनिक विमान सेवा र भि . भि . आई . पी . फ्लाइट ( चा र्टर सेवा ) सम्वन्धी कार्यहरु

८ . पर्वतारोह ण वाकी ट की फ्रि क्वेन्सी र संचार सम्वन्धी कार्यहरु

९ . कन् ट्रो ल आइ ट मको भन्सार छुट विदेशी मूद्रा स ट ही मूल्य अभिवृ द्धी कर छुट सम्वन्धी

१० . सैनिक नीति अनूसन्धान अध्ययन सम्वन्धी

११ . राष्ट्रिय सूरक्षा खरखजाना एवं विष्फो ट क पदार्थ सम्वन्धी कार्य ।

कानून शाखाः

१ . नेपाली सेना सम्वन्धी कानूनी परामर्श मू द्दा र पूनरावेदन सम्वन्धी कार्यहरु

२ . सैनिक समाचार संकलन विश्लेष ण एवं ख ण्ड न सम्वन्धी कार्यहरु

३ . व्यवस्थापिका सम्वन्धी कार्यहरु

४ . सोल्जर वो र्ड भारत तथा व्रिटिश गोर्खा वेलफेयर को अ र्डि नेशन कमि टी पेन्सन क्याम्पहरु स्वदेशी तथा विदेशी निवृत्तभर ण पाउने भू . पू . सैनिक वारेको कार्यहरु

५ . भू . पू . सैनिक सं घ संग ठ न सम्वन्धी कार्यहरु

प्रदान गरिने सेवाहरु

नेपाली सेनाका अधिकृत स्तरका कर्मचारीको पदोन्नती सरुवा र काज स्वीकृती

नेपाली सेनाका लागि तामिल व्यवस्थापन

सैनिक हतियार र सामग्री खरिद र उत्पादन सम्बन्धि नि र्णय गर्ने

शान्ति सेना संचालन सम्बन्धि काम

भूतपूर्वक सैनिकहरुको कल्या ण सम्बन्धि

र सैनिक काल्या णका री योजना आ दि ।

सेवा प्रदान गर्ने निकायको शाखा र जिम्मेवार अधिकारी

प्रशासन तथा आर्थिक प्रशासन शाखा उप सचिव श्री पुष्करराज पन्त

प्रवन्ध शाखा उप सचिव

योजना शाखा उप सचिव श्री प्रदिप देव पौडेल

कानून शाखा उप सचिव श्री लक्ष्मी प्रसाद गौतम

सेवा प्रदान गर्न लाग्ने दस्तुर र अवधि

s'g} b:t'/ gnfUg] cyf{t ;]jfu|fxL a*fkqdf pNn]v eP cg';f/ x'g]% .

निर्णय गर्ने प्रकृया र अधिकारी

नेपाल सरकार कार्य सम्पदान नियमावली , २०६४
प्रशासकिय कार्य फ र्यौट नियमावली , २०२६
सर्वजकिन खरिद ऐन , २०५३ र नियमावली , २०६४
निजामति सेवा ऐन , २०४९ र नियमावली , २०५०

निर्णय उपर उजुरी सुन्ने अधिकारी

आवश्यकता अनुसार विभागिय मन्त्रि र नेपाल सरकारका मुख्य सचिव ।

ऐन नियम वा निर्देशिकाको सुचि

सैनिक ऐन , २०६४

सैनिक अदालत नियमावली , २०६४

निजामति सेवा ऐन , २०४९ र नियमावली , २०५०

सार्वजनिक खरिद ऐन , २०६३ र नियमावली , २०६४

आर्थिक कार्यविधि ऐन , २०५५ र नियमावली , २०६४

सूरक्षा सामग्री खरिद कार्यविधि ।

======================================== ===g]kfn ;/sf/
================================= ==/Iff dGqfno, l;xbjf/

फोन नं : ४२११२८९ , ४२११२८५
फ्याक्स : ४२११२९४
Email: modnews2005@yahoo.com
URL: www.mod.gov.np